SURİYE’DE YENİ GELİŞMELER
8 Aralık 2024’te Esad’ ın devrilmesinin ardından, geçici olarak Ahmet eş-Şara Devlet Başkanı seçilmiş ve Mart 25’ te yeni hükümetini kurmuştu.
Altı aya yakın süre geçmesine, SDG ile sekiz maddelik bir anlaşma imzalanmasına rağmen hala, Suriye’de çözüm bekleyen en önemli konu SDG’nin elinde bulundurduğu Kuzey Doğu Suriye iken, Güney’de İsrail ile yakın ilişki içinde bulunan, çoğunluğunda Dürzi’lerin bulunduğu topraklar, Batı’da Lazkiye ve çevresi, Kuzey’de SMO’nun elindeki topraklar ve bir çok etnik ve dini gruplar da çözüm bekliyor.
Suriye’nin yeniden yapılanması sürecinde, uluslararası camiada yeniden söz sahibi olabilmesi, istikrara kavuşması tıpkı, birkaç parçaya bölünmesinde sebep emperyalistler üzerinden devam ederken, gündemi, AB ve ABD’nin yaptırım kararları haberleri, ülkenin tüm sorunları çözecek mekanizma gibi görülüyor.
Suriye üzerinde iç savaşla başlayan bir dizi siyasi, ekonomik ve askeri yaptırımları uygulayanlardan ilk olarak:
ABD Suriye üzerindeki yaptırımları 14 Mayıs’ta kaldıracağını açıklaması üzerine
ABD Dışişleri Bakanlığı’nın Suriye’de iç savaş çıkabilir açıklaması yapmasının, ABD senatosunun Suriye üzerindeki kaldırılması planlanan yaptırımlara karşı desteğin alınmasına yönelik olduğu yorumları yapıldı.
Bu açıklamanın yapıldığı gün, AB, Suriye üzerindeki yaptırımları kaldırma kararı almasının -ABD etkili olduğu- yorumlarını kabul etmezken, 20 Mayıs’ta Suriye üzerindeki ekonomik tüm yaptırımları kaldırma kararı aldı.
AB Dışişleri ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas’ın açıklamasında; Suriye halkının yeni, kapsayıcı ve barışçıl bir Suriye’yi yeniden inşa etmesine yardımcı olmak istediklerini, her zaman Suriye’nin yanında yer aldıklarını ve yer alacaklarını, Merkez Bankasına yönelik blokaj kalkarak uluslararası finans çevrelerine entegre edileceğini, Suriye’de şartların uygun olmadığı ama istikrara kavuşması için Suriye’ye bir şans tanıdıklarını, aksi halde Afganistan’a benzer durumla karşı karşıya kalınacağını, kararlarının geri döndürülemez olmadığını ve bazı istisnaları içerdiğini de belirtti.
Esad ve çevresi ile eski yönetimi besleyenlere yönelik yaptırımlar, İç baskı amaçlı kullanabilecek silah ve teknoloji de dahil olmak üzere güvenlik gerekçelerine dayalı yaptırımlar, İnsan hakları ihlallerinde bulunanlara ve Suriye’deki istikrarsızlığı körükleyenlere karşı hedef odaklı ek kısıtlayıcı tedbirler ile yaptırımlar devam edecek.
AB, 2011 de başlayan iç savaş boyunca ekonomik, siyasi ve askeri yaptırımlar uyguluyordu.
Esad rejiminin devrilmesinin ardından ilk etap olarak, enerji, havacılık ve finans alanındaki yaptırımlar gevşetilmişti.
Ve AB, yoğun yaptırımlar uyguladığı zamanlarda da, ülkenin herhangi bir noktasına insani yardım ulaştırılmasını engelleyecek şekilde tasarlamamıştı.
Suriye Dışişleri Bakanlığı, bu kararın ülkesinin güvenlik ve istikrarını destekleyeceğini belirtti.
Beşar Esad döneminde başlatılan AB ekonomik yaptırımlarının kaldırılması ülkenin istikrara kavuşmasına ve yatırımların hızlanacağı yorumları üzerinden beklentiler sürüyor.
****
ABD’nin 14 Mayıs’ta Suriye’ye yaptırımları kaldıracağını açıklamasının ardından Suudi Veliaht Prens Muhammed Bin Selman’ın ev sahipliğinde ABD Başkanı Trump, Suriye Devlet Başkanı Eş-Şara Riyad’da düzenlenen zirvede bir araya geldi.
Zirveye Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da telekonferans yöntemiyle katıldı.
ABD ve AB’nin Suriye’ye yönelik yaptırımların kaldırılma kararının ardından, geçici Cumhurbaşkanı Ahmet Eş-şara ile Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan Dolmabahçe Çalışma Ofisi’nde bir araya geldi. Yaklaşık 1,5 saat süren görüşmeye Mit Başkanı İbrahim Kalın, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler ve birçok bakanlarla Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani de katıldı.
Basına kapalı yapılan görüşmede Ahmet eş-Şara ve heyeti ABD’nin Suriye Özel Temsilcisi Thomas Barrack ile de bir araya geldi.
Cumhurbaşkanlığı ofisine göre Erdoğan-Şara görüşmesinde, Suriye’ye uygulanan yaptırımlardan ekonomiye ve güvenliğe, ülkenin öncelikli
konuları ele alındı.
Görüşmeyi tarihi olarak nitelendiren Barrack, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, Şara’ya ABD’nin Suriye’ye yönelik yaptırımları kaldırma kararının, “İŞİD’in kalıcı yenilgisine” katkıda bulunacağını ve “Suriye halkına daha iyi bir gelecek şansı vereceğini vurguladığını” söyledi.
“Başkan Trump’ın hedefi, yeni hükümetin Suriye halkının sadece hayatta kalması için değil, aynı zamanda gelişmesi için de koşullar yaratmasını sağlamak” diye ekledi.
ABD Suriye Özel Temsilcisi ve Ankara Büyükelçisi Barrack, 25 Mayıs’ta X sosyal medya hesabından “ Esad rejiminin ardından barışa açılan kapıyı araladıklarını, Batı’nın bir asır önce çizdiği haritalar, dayattığı mandalar, yabancı yönetimler devrinin sona erdiğini, Skyes-Picot ile Suriye’nin emperyal kazanç için bölündüğünü, bir daha böyle politika izlenmeyeceğini, kısaca “Batı müdahalesinin” sona ereceğini belirtti.
ABD Hazine Bakanlığı Suriye’ye yönelik yaptırımların büyük bölümünü kaldırdığını bildirdi.
28 Mayıs’ta “Genel Lisans 25” ismiyle yayımlanan karar, Suriye hükümeti ve devletin kontrolündeki bir çok kurumla ticari işlemleri yasal hale getiriyor.
Kararla birlikte, daha önce yaptırım listesinde yer alan çok sayıda kişi ve kurumla ticaret serbest bırakılıyor, Bunlar arasında Devlet Başkanı Ahmet eş-Şara, İçişleri Bakanı Enes Hattab, Suriye Merkez Bankası, Suriye Havayolları, petrol şirketleri, rafineriler, Suriye ticaret ve emlak bankaları, devlete ait medya kurumu, Lazkiye ve Tartus Limanları, Four Seasons Oteli, Turizm Bakanlığı da yer alıyor.
İlaveten Suriye’nin denizcilik, ulaşım ve enerji sektörlerindeki kamu kurumları da genel lisans kapsamına alındı.
ABD’nin Suriye’ye yönelik yaptırımları ilk kez 1979’daki Soğuk Savaş ikliminde “teröre destek veren ülkeler” listesine alınmasıyla başlamış, 2011 sonrası Beşar Esad rejimine karşı uygulanan cezai önlemlerle genişletilmişti.
ABD başkanı Trump, 13 Mayıs’ta Suudi Veliaht Prensi Muhammed bin Selman’ın doğrudan talebi ve Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın karar talebini desteklemesi üzerine Riyad ziyareti sırasında Suriye’ye yaptırımları kaldıracağına ilişkin açıklamasını resmiyete dökmüş oldu.
Trump ile Eş-Şara görüşmesinin gerçekleşmesinde ve yaptırımların kaldırılmasında Türkiye’nin Suudi Arabistan ile birlikte rol oynaması, Ankara’nın bölgesel etkisinin öneminin vurgulandığı ve gittikçe artan etkisinin bölgede devam eden oluşumlar üzerinde kaygı taşıdığını da beraberinde getiriyor.
Görüldüğü üzere uluslararası camiada emperyalist & nüfuzlu devletler dört koldan Suriye inşasına katkıda bulunma girişimleri; ekonomik, askeri ve siyasi destek verme lütfunda olması, Suriye’nin istikrarsızlaşmasına hiç katkıları yokmuşçasına söylemleri sürmektedir.
Suriye halkının, İç savaşla başlayan on dört yıldır devam eden istikrasızlığının yarattığı yaşamsal engellerin ortadan kalkması, yeni bir modern Suriye devletine kavuşması için, kaplumbağa gibi ilerleyen uluslararası diplomasiden, aslan gibi kükreyip fare doğuran dağdan, tilki gibi düşünüp kaplan kesilen vicdanlardan sıyrılarak modern devletine kavuşması en doğal hakkıdır.
Yararlanılan Kaynaklar:
- www.bbc.com/turkçe
- www.aa.com.tr
- www.ankahaber.net.