Suriye’ye Bir Bakış -1-

Hatice BULAT

09-03-2025 20:03

Dokuzuncu Osmanlı Padişahı Yavuz Sultan Selim komutasındaki ordu ile

Memlük Devleti ordusu arasında Halep İlinin Azez ilçesine bağlı Dabık kasabasında gerçekleşen Mercidabık Savaşı’yla (1516)  Suriye Osmanlı toprağı olur.

Dört yüz yıl boyunca Suriye halkı,  Osmanlı vatandaşlığıyla gururlanır.

Birinci Dünya Savaşı’nın çıkmasına sebep olan milliyetçilik akımları, Arap yarımadasında da baş gösterir.  Bahriye Nazırı Cemal Paşa’nın, Kanal Cephesi komutanı olarak Suriye ve Filistin Bölgesinde göreve başlamasıyla, bölgede artan reform isteklerine karşı sert tavırları, zaten var olan ve kışkırtılan Arap Milliyetçiliği daha baş edilemez boyuta ulaşır.

Bu dönemde birçok gizli örgüt kurulur. Bu gizli örgütlerin biri de Mekke Şerifi Hüseyin’in oğlu Faysal’ın da üye olduğu El-Ahd adlı örgüt idi.  Ve bu örgüt diğer örgütlerin başını çekmekteydi.

Faysal öncülüğünde Suriye’de milliyetçilik ayaklanmaları baş gösterirken, Mekke Şerifi Hüseyin ile İngiliz Yüksek Komiseri Henry McMahon’ın anlaşmasıyla, İngiliz ve Arap güçleri birleşir. Mekke Şerifi Hüseyin, Osmanlı’ya karşı kendisini Arap Ülkeleri Kralı ilan eder.

Osmanlı 1918’de Suriye’den çekilir.

‘’Birinci Dünya Savaşı devam ederken İngiliz ve Fransız devleti Skyes-Picot gizli anlaşmasıyla Halep, Hama, Humus, Şam bölgelerini Fransa’ya bırakır.’’

Birinci Dünya savaşı sonrası Paris Konferansında bağımsız bir Arap Devleti kurulamayınca, 1920’de Suriye Ulusal Konseyi Faysal’ı Suriye Kralı İlan eder. Fakat Fransa, Suriye’de kendisinden bağımsız olarak kurulan krallığı, Skyes-Pİcot Anlaşması gereği kabul etmez.

Müttefikler Yüksek Konseyi San Remo toplantısı sonrasında Faysal’ın, bağımsız Arap Devleti kurma hayali, sona erer. 1922’de Milletler Cemiyeti Fransız Mandası Suriye’yi onaylar.

Fransa, Suriye topraklarını Halep, Şam, Lazkiye ve Cebel-i Dürzi’yi dört ayrı eyalet şeklinde,  her biri ayrı hükümet olarak Fransız danışmanlarla yönetimi sağlar. Fakat bu dört ayrı yönetim devamlılığı uzun sürmez.

Yıl 1925, Fransa tüm Suriye’yi birleştirir.

Fransa’nın Suriye’yi yönetmesi kolay olmaz. İlk olarak Dürzi ayaklanması patlak verir, 2 yıl boyunca Fransa ayaklanmaları bastırmak için ağır silahlara ilave olarak hava bombardımanıyla 6000 Suriyelinin ölümüne ve çok sayıda insanın da yaralanmasına sebep verir.

Yıl 1930;  Fransa kendi hazırlamış olduğu Anayasa taslağını Suriye Meclisi’ne kabul ettirerek, manda yönetimini garanti altına alır.

1936’da Paris hükümet değişikliği, Suriye için yeni bir dönemi başlatır. Fransa ile Suriye bir anlaşma taslağı hazırlar. Suriye Meclisi anlaşmayı onaylar ve yeni yarı bağımsız devlette iktidarı yeni ulusal liderler devralmaya hazırlanırken, Fransa’da hükümet dağılır ve anlaşma onaylanmaz,  Suriye bir kez daha Fransa yönetiminde kalır.

Yıl 1939;  Fransa 1930 Anayasasını askıya alarak parlamentoyu feshederken  Alevi ve Dürzilerin özerkliklerini onaylayarak ülkeyi tekrar böler.

İkinci Dünya Savaşı’nın sona ermesiyle kurulan Birleşmiş Milletlere kurucu üye olarak bağımsız devlet (1945) olur.

Fransa Nisan 1946’da Suriye’den çekilir.

1948 de İsrail-Arap savaşı, 1949’da dört kez askeri darbe yaşar.

1963’te Baas Partisi askeri darbeyle iktidarı ele geçirir. 1970’de Baas Partisi’nde yaşanan bu kez, iç darbeyle Hafız Esad, ülke yönetimine gelerek yeni bir Suriye Devleti yönetimi kurar.

Hafız Esad, halkın demokrasisi yerine kendi demokratik düzenini kurarak, sıkıyönetim altında uzun yıllar, ölümüne kadar iktidarda kalır.

Babasının ölümünün ardından Oğul Beşar Esad yönetimi devralır, O’da  babasının siyasi düzeninden yürüyerek halkı ayrımcılıktan, zulümden ve sıkıyönetimden bıktırır.

Ve 2011’de 13 yıl sürecek Suriye iç savaşı başlar.

İç savaştan kaçan halka bu kez; Birinci Dünya Savaşı sırasında İngilizlerle iş birliği yaparak, “kendilerine Arap devletinin vaat edilmesiyle” tebaası olduğu Osmanlı Devletine isyan edip ayaklanmaları sonucu, 1918’de bölgeden çekilen Osmanlı torunları kucak açar.

Yıl 2024 aylardan Aralık; 2003 Irak Savaşı’nda anti-emperyalist tavırları nedeniyle gönüllü olarak önce El-Kaide, ardından Nusra Cephesi, Şam Fetih Cephesi  ve son olarak Heyet Tahrir Şam (HTŞ) ile adını duyuran Colani,  Beşar Esad’ın Rusya’dan desteğinin çekilmesi ve Şam’ın sahipsiz kalmasıyla, Şam’ı ele geçirerek, Suriye’nin yeni Cumhurbaşkanı ilan edilir.

Osmanlı torunları, paramiliter iken resmiyete kavuşan, eski Colani resmi adıyla  Ahmet Hüseyin eş-Şara liderliğindeki Şam yönetimine heyecan duyar.

Yıllardır süren, Türkiye’ye ekonomik ve askeri olarak maddi manevi zarar veren, mülteci nedeniyle sosyolojik olarak heterojen nüfusa sebep olan Suriye İç Savaşı’ndan Suriye,  bu kez bir devletle ortaya çıkması, çete-terör-gerilla terörünün sona erme beklentisiyle sınır güvenliğine kavuşma hayali, iç siyasette sıkışan iktidarı, bu kez dış siyasetle “bayrak etrafında toplanma” yüzleri güldürür.

DİĞER YAZILARI HAİN ENFLASYONU 01-01-1970 03:00 YAPAY ZEKÂ: YENİ MODERNİTE 01-01-1970 03:00 8 Mart Dünya Kadınlar Günü Kutlu Olsun 01-01-1970 03:00 SURİYE -VI- 01-01-1970 03:00 YILBAŞI MI? 01-01-1970 03:00 10 Aralık Dünya İnsan Hakları Günü 01-01-1970 03:00 24 KASIM 1928 Öğretmenler! Yeni Nesil Sizin Eseriniz Olacaktır 01-01-1970 03:00 CUMHURİYET EN GÜZEL FAZİLET 01-01-1970 03:00 TÜRKİYE CUMHURİYETİ’NE GİDEN YOL -I- 01-01-1970 03:00 BİRLEŞMİŞ MİLLETLER VİCDANI 01-01-1970 03:00 SAMSUN KİTAP SEVERLERİ ÇAĞIRIYOR 01-01-1970 03:00 EYLÜL’DE YÜRÜRKEN 01-01-1970 03:00 SURİYE’YE BİR BAKIŞ –V- 01-01-1970 03:00 KA’VE KOKULU SEYAHAT 01-01-1970 03:00 İYİ TOPLAYIN KIZLAR BAŞAKÇILAR ÇALMASIN 01-01-1970 03:00 Ünye Çamlığı Yaşama Tutunmaya Çalışıyor 01-01-1970 03:00 ORTA DOĞU’DA TEKNO-GÜÇ SAVAŞI-1- 01-01-1970 03:00 KURBAN OLMADAN 01-01-1970 03:00 SURİYE’YE BİR BAKIŞ -IV- 01-01-1970 03:00 90’LAR POP 01-01-1970 03:00 Suriye’ye Bir Bakış -III- 01-01-1970 03:00 MARTI 01-01-1970 03:00 Sayın Alp Medya Ajans kurucusu Hamza Alp’a çok geçmiş olsun dileklerimi iletiyorum 01-01-1970 03:00 Nadir Elementler 01-01-1970 03:00 SURİYE’YE BİR BAKIŞ - II- 01-01-1970 03:00 Şükürler Ola Bayram Geldi Hayrola 01-01-1970 03:00 Düşüncelerde Baharı Yeşertmek- Nevruz 01-01-1970 03:00 HEPİMİZ AYNI TEKNEDEYİZ 01-01-1970 03:00 Ruhun Mevsiminde Olmak 01-01-1970 03:00 Ünye’den Bir Avşar Kızı Geçti 01-01-1970 03:00 Başlıksız !!! 01-01-1970 03:00 Biz İnsanların Kılıflandığı Kader 01-01-1970 03:00 Ah Kar Taneleri! 01-01-1970 03:00 Dez-Emekli-Lasyon-La Mücadele Yılı 01-01-1970 03:00 Eski Orta Direk; Yeni (M)Ort(A) Direk 01-01-1970 03:00 Dez-Emekli-Lasyon-La Mücadele Yılı 01-01-1970 03:00 Biz Aynı; Yıl Ayrı 01-01-1970 03:00 Sevgili Narin 01-01-1970 03:00