Suriye’de son gelişmeler hakkında neler biliniyor?
Şam yönetimi ile Kuzey Doğu Suriye ve Ayn el-Arab’ı (Kobani) elinde tutan SDG (Suriye Demokrat Güçleri) arasında çatışma ve çözüm sürecinde dengeler saniyesinde değişirken, hangi konuda bilgi sahibi olduğumuz net olarak ortaya koyulamıyor /(du)…
Şam yönetimi ile SDG’nin 10 Mart 2025 tarihli mutabakatın çözümsüzlükle sonuçlanması ve bir yılı aşkın süren çatışmalar 16 Ocak’ta Suriye Lideri Ahmet eş- Şara Kürtlere, vatandaşlık haklarını tanıyan kararnameye imza atması yeni bir çözüm sürecin başlangıcı oldu.
Suriye yönetimi askeri güçlerinin Halep bölgesini ele geçirip Fırat nehrinin doğusuna geçmesiyle SDG komutanı Abdi ile eş-Şara görüşmesinin ardından 18 Ocak’ta, on dört maddelik mütarekeyle ateşkes ilan edildiğini açıkladılar: Kürtlere kendi dillerinin kullanılmasının sağlanması, nevruz kutlamalarının resmi olarak tanınması, SDG silahlı grupların merkezi orduya entegre olması; Deyrizor, Rakka ve Haseke’den SDG’nin çekilmesi, PKK liderlerinin ve elemanlarının Suriye devleti dışına çıkarmayı taahhüt etmesi, Suriye yönetiminin İŞİD savaşçısı ve ailelerinin tutulduğu hapishanelerin ve gözaltı kamplarının sorumluluğunu üstlenmesi, Kobani ve Haseke bölgeleri için extra özel düzenlemeler içeriyor.
Yapılan anlaşmaya rağmen iki taraf arasında kopukluk ve sürecin yönetilememesi, eş-Şara’nın, SDG güçlerinin grup olarak değil bireysel olarak Suriye yönetimi ordusuna katılımında ısrarcı tavırlarının ve çözüm sürecindeki ve sair birçok etkilerle ateşkesin bozulmasıyla zaman zaman çatışmalara neden olduğu biliniyor.
ABD’nin önceden SDG’ye verdiği desteğini saklı tutması ve sonra değişen tavrının nedeninin İŞİD kontrolünün SDG’den Suriye yönetimine bırakılması; aslında SDG’nin İŞİD’i kontrol amaçlı olarak desteklendiği ve değişen konjonktürle birlikte SDG’den ABD desteğinin çekilmesinin asıl nedeni, üstü kapalı olarak Türkiye, İsrail ve ABD’nin İran hegemonyası olarak yorumlanmasına neden oluyor.
Haseke Holy kampında Suriyeli ve Iraklı sözde İŞİD’li ailelerin mensupları olduğu iddia edilen yirmi bin üzerinde kişilerin tutulduğu ve beş bin civarında Avrupa kökenli çok sayıda yabancı İŞİD militanlarının olduğu iddia ediliyor.
SDG kontrolündeki Şeddadi hapishanesinden çok sayıda İŞİD’li militanların SDG tarafından salıverildiği, çatışmalarda kaçtığı iddiaları var.
ABD Suriye özel temsilcisi Barrack, daha önce federasyonumsu bir yapıdan söz etmişti ve şimdi değişen konjonktürle İŞİD’le mücadelesinin son bulduğunu, Suriye yönetimi ile birlikte uluslararası boyutta çözüme gidileceği gerekçesiyle ‘SDG’den desteğini çektiğini ve federalizm yerine ulusal birliğin güçlendirileceği’ şekliyle açıklamada bulundu.
Suriye yönetimi ordusunun kuzey doğuya kadar ilerlemesiyle Rusya ile Şam arasında devam eden mutabakatla Rusya, Kamışlı askeri üssünü Lazkiye’ye taşıdığı ve Kremlin’in bu haberi yalanlamadığı; son eş- Şara ve Rusya devlet başkanı Putin görüşmesinde eş- Şara’yı desteklediği ve Suriye’nin yeniden yapılanmasında yer alacağı bilgisi paylaşıldı.
Suriye Lideri eş-Şara zaten İngiltere ve Fransa desteğini almış ABD zaten ana aktör, İsrail ise komşu güvenliğini garantilemiş durumda görünüyor ve orta doğuda ağır top olarak ABD İran kartını açmış durumda.
İsrail’in Golan Tepeleri’nde işgal ettiği topraklar üzerinde şimdilik sessizlik hakim; güneyde Dürzi aşiretlerinin durumuna henüz sıra gelmemiş durumda, çözüm bekleniyor.
Tüm bu gelişmelere ek ve son olarak SDG VE SURİYE YÖNETİMİ iç savaşı bitiren bir anlaşmaya/uzlaşmaya vardıklarının net tavrını ortaya koydular.
30 Ocak’ta SDG’nin elinde olan Haseke ve Kamışlı için Kürtlerin bu bölgeden çekilerek merkeze bağlanmak üzere; dağınık halde güçlerin birleştirilerek ve bireysel olarak Şam’a katılımının sağlanmasına ve Ayn el-Arap için de Halep’e bağlı olarak 3 tümenden oluşan tugayın yeniden yapılandırılması şekliyle, nihai anlaşmaya varıldı. SDG elindeki sivil ve kurumların Şam’a bağlı kadrolara ilave olunması ve daha önce de konu edilen Kürtlerin, sivil ve eğitim haklarının yeniden düzenlenerek tanınması ve yerlerinden edilmişlerin evlerine dönmelerinin sağlanması, kademeli olarak çözüme kavuşacak entegrasyon üzerinde anlaşma sağlanmış oldu.
Anlaşma sonrası SDG açıklamasında ülkenin yeniden inşası için bölgede tam entegrasyon sağlanacağını amaçladıklarını;
Şam resmi haber ajansı SANA ise tüm kurumların, geçiş noktalarının, sınır kapılarının devralınacağını ve ülkenin hiçbir kısmının kontrol dışında bırakılmayacağının bilgisini aktardı.
SDG’nin sözde Kürtlerin temsilcisi görünürlüğünün; Suriye yönetimi ile mücadelede anayasal düzeyde tanınma, sivil hakların ve özellikle kendi dillerinin kullanımının sağlanmasıyla çözüme kavuşma yoluna girmiştir.
Yararlanılan kaynaklar:
www.indytur.com>Nevzat Çiçek
www.bbc.com>turkce