Çocuklarda görülen yürüyüş farklılıkları, otizm spektrum bozukluğunun erken belirtileri arasında yer alabilir. Bilim insanlarının yaptığı son araştırmalar, ayak parmaklarının ucunda yürüme, dengesizlik ve adım atma biçimindeki değişimlerin bazı nörogelişimsel durumların habercisi olabileceğini ortaya koydu.
Uzmanlar, otizmin yalnızca sosyal beceriler veya davranış kalıplarıyla değil, motor becerilerdeki farklılıklarla da erkenden tespit edilebileceğine dikkat çekiyor. Özellikle 12-18 ay aralığında gözlemlenebilen bu motor belirtiler, henüz konuşma başlamadan da önemli sinyaller sunabiliyor.
Araştırmalarda öne çıkan üç yürüyüş modeli, otizmle ilişkilendiriliyor. Bunlar; ayak parmaklarının ucunda yürümek, içe ya da dışa basarak yürümek ve genel yürüyüş dengesizliği olarak öne çıkıyor. 3 yaş sonrasında devam eden parmak ucu yürüme alışkanlığı gelişimsel bir bozukluğun işareti olarak değerlendiriliyor.
ABD'de yapılan çalışmalara göre, otizm teşhisi almış çocukların yaklaşık yüzde 10’unda sürekli parmak ucunda yürüme davranışı görülüyor. Tanı konmamış grupta ise bu oran yüzde 0,5’in altında kalıyor. Bu durum, yürüyüşün bir tanı aracı olarak kullanımına dair ilgiyi artırıyor.
Yürüyüşteki farklılıkların nedenleri arasında beyindeki motor kontrol bölgelerinde gelişim farklılıkları, kas tonusunun düşüklüğü ve duyusal hassasiyetler yer alıyor. Özellikle ayakkabılara karşı duyulan rahatsızlık veya yüzey hissiyatı, yürüyüş tarzını etkileyebiliyor.
Yeni geliştirilen yapay zeka destekli uygulamalar, çocukların yürüyüş videolarını analiz ederek otizm olasılığı konusunda yüksek doğruluk oranları sunabiliyor. Bu teknoloji, erken müdahaleye olanak tanıyabilirken, özellikle kırsal bölgelerdeki çocuklar için önemli fırsatlar yaratabilir.
CDC verilerine göre, ABD’de her 30 çocuktan biri otizm spektrumunda yer alıyor. Erken tanı ve destek ise çocuğun eğitim hayatı ve sosyal uyumu açısından kritik önem taşıyor. Yürüyüş bozukluğu, denge sorunları ya da fiziksel zorluklara neden olduğunda fizyoterapi ve mesleki terapilerle destek sağlanıyor. Ayrıca spor ve dans gibi faaliyetlerin motor gelişime katkı sunduğu da araştırmalarla ortaya konmuş durumda.
