İsveç’in güneyindeki Ronneby kasabası, içme suyuna karışan PFAS kimyasalları nedeniyle dünyanın en kirli yerleşimlerinden biri olarak anılmaya başlandı. Hava kuvvetlerine ait bir askeri üste yıllarca yangın söndürme tatbikatlarında kullanılan kimyasal köpükler, yer altı sularına karışarak binlerce kişinin sağlığını etkiledi.
Yapılan araştırmalarda, bölge sakinlerinin kanındaki PFAS düzeylerinin normalin 1000 katına kadar ulaştığı ortaya çıktı. Özellikle çocuklarda bu maddelerin birikimi ciddi endişe yaratırken, bağışıklık sistemi zayıflığı, kanser, diyabet ve doğurganlık sorunları gibi sağlık problemleri yaşanıyor.
Ronneby halkı, 2016 yılında PFAS Derneği’ni kurarak hem farkındalık çalışmalarına başladı hem de hukuki mücadele başlattı. Yıllar süren davalarda ilk etapta tazminat reddedilse de, İsveç Yüksek Mahkemesi 2023 sonunda kanda tespit edilen PFAS düzeylerini kişisel zarar olarak kabul etti. Bu kararla mağdurlar için tazminat yolu açılmış oldu.
Dava sonucu dünya çapında ses getirdi. ABD ve İtalya’daki benzer mağdur topluluklarından destek mesajları geldi. Bilim insanları, PFAS seviyelerini azaltabilecek tedavi yöntemleri üzerinde çalışmaya devam ederken, Avrupa Birliği ve ABD bazı PFAS türlerini yasakladı.
Ancak uzmanlar, bu kimyasalların vücutta kalıcılığı ve çevresel etkileri nedeniyle “sessiz bir felaket” olduğunu vurguluyor. Ronneby’de başlayan bu çevre mücadelesi, dünyanın birçok yerinde benzer tehlikelerin varlığını da gözler önüne seriyor.
