İstanbul Üniversitesi bünyesinde akademisyen ve öğrencilerden oluşan “Robo Taş AI” adlı ekip tarafından geliştirilen yapay zeka tabanlı sistem, böbrek taşı ameliyatlarında hem doğruluğu artırmayı hem de hasta güvenliğini ön planda tutmayı hedefliyor. Sistem, cerrahi müdahale sırasında taşları yüksek doğruluk oranıyla tespit ederek, sağlıklı dokuların zarar görmesini en aza indiriyor. Özellikle ameliyat sırasında yaşanan görsel kısıtlar ve taşın hareketliliği gibi zorluklara çözüm sunması açısından dikkat çeken proje, TEKNOFEST kapsamında düzenlenen “İnsanlık Yararına Teknoloji Yarışması”nda ikincilik ödülüne layık görüldü.
Robo Taş AI takım kaptanı Op. Dr. Rifat Burak Ergül öncülüğünde yürütülen proje, böbrek taşı operasyonlarının daha güvenli ve etkili şekilde gerçekleştirilmesine katkı sunmayı amaçlıyor. Yapay zekanın eğitilmesinde daha önceki cerrahi operasyonlardan elde edilen 2.520 kare görüntü kullanıldı. Bu sayede geliştirilen model, ameliyat sırasında taş ve dokuyu anlık olarak ayırt edebiliyor. Sistem, taşı yeşil, dokuyu ise kırmızı renkle işaretleyerek cerrahlara yönlendirme yapıyor.
Böbrek Taşı Yeniden Oluşma Riski Yüksek
İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Tzevat Tefik, dünya genelinde her 100 kişiden 10’unda böbrek taşı oluştuğunu, bu hastaların çoğunda taşların tekrar edebileceğini ifade etti. Prof. Dr. Tefik’in paylaştığı verilere göre, taş oluşumu bir kez görüldüğünde, bir yıl içinde yeniden oluşma riski yüzde 10, beş yıl içinde yüzde 35 ve on yıl içinde ise yüzde 50’ye kadar yükseliyor. En sık kullanılan tedavi yöntemi olan lazerle taş kırma işleminin, böbreğin sürekli hareket etmesi nedeniyle zorluklar barındırdığına dikkat çeken Tefik, bu noktada geliştirilen yapay zeka sisteminin önemli bir avantaj sunduğunu belirtti.
Cerrahi işlemler sırasında taşın konumunun değişmesi, lazerin yanlışlıkla sağlıklı dokuya temas etmesine neden olabiliyor. Bu da kanama ve iyileşme sürecinde gecikmelere yol açabiliyor. Yapay zeka destekli sistem, bu riskleri azaltarak hem işlem güvenliğini artırıyor hem de hasta konforunu iyileştiriyor.
Otomatik Müdahale Özelliği Geliştiriliyor
Geliştirilen sistemin bir sonraki aşamasında, yapay zekanın taşı tespit ettikten sonra otomatik olarak lazerle müdahale etmesi ve dokuya geldiğinde durması planlanıyor. Böylece cerrahi sürecin daha az deneyimli kişiler tarafından da güvenli şekilde yönetilebilmesi mümkün olacak. Şu an insansız testlerde yüzde 92,2 doğruluk oranına ulaşıldığı belirtiliyor. Projenin uluslararası bilim çevrelerinde de ilgi gördüğü ve Amerika’daki bir üroloji kongresinde sunularak çeşitli iş birliklerine zemin hazırladığı bildirildi. Takım, sistemin önümüzdeki 5 ila 10 yıl içinde klinik kullanıma geçmesini öngörüyor.
