Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), iklim değişikliğinin sağlık üzerindeki olası etkilerine dikkat çekmek amacıyla dikkat çekici bir senaryo üzerinden küresel bir tatbikat gerçekleştirdi. “Mamut Çiçeği” adı verilen hayali ama bilimsel temelli virüs üzerinden yürütülen bu simülasyona 15 ülke katıldı. Tatbikat kapsamında, donmuş permafrost tabakalarından çıkan ölümcül bir virüsün dünya geneline yayılması durumunda alınacak önlemler test edildi.

Tatbikat Senaryosu: Antik Bir Virüs Yeniden Hayat Buluyor

Senaryoya göre, bilim insanları ve belgeselcilerden oluşan bir ekip, kutup bölgesinde iyi korunmuş bir mamut kalıntısına ulaşıyor. Numunelerin laboratuvarda incelenmesinden sonra araştırmacılarda çiçek hastalığına benzer belirtiler baş gösteriyor. "Mamut Çiçeği" olarak adlandırılan virüs, kısa sürede çok sayıda insana bulaşarak küresel bir sağlık krizine dönüşüyor.

Tatbikatta bazı ülkeler karantina ve sınır kapatma gibi katı önlemler alırken, bazıları daha esnek yaklaştı. Bu tutum farkları, senaryoya göre virüsün yayılımını hızlandırdı. DSÖ, bu gibi krizlerde uluslararası iş birliğinin önemine dikkat çekti. Katılımcı ülkeler arasında Almanya, Danimarka, Katar, Somali, Suudi Arabistan ve Ukrayna yer alırken, ABD ve Çin’in tatbikata katılmaması dikkat çekti.

Tatbikatın dikkat çekici noktalarından biri, virüsün taşıyıcı araştırmacılardan birinin binlerce kişinin bulunduğu bir kruvaziyer gemisine binmesiyle gelişen senaryoydu. Gemi, virüsün yayılım hızını test etmek için kritik bir vaka alanı haline geldi. DSÖ, bu tür kapalı alanlarda bulaşma oranının 1.6 ile 2.3 arasında değişebileceğini bildirdi.

Tatbikat her ne kadar kurguya dayansa da, bilimsel gerçeklikten ilham alıyor. 2023’te Fransız araştırmacılar, Sibirya’daki permafrostta 48.500 yıllık bir "zombi virüsü"nü yeniden canlandırmıştı. NASA da benzer şekilde antik patojenlerin eriyen topraklardan serbest kalabileceği uyarısında bulunmuştu. Bu kapsamda DSÖ, eriyen buzulların altında hâlen 10 milyondan fazla mamut kalıntısı bulunduğunu ve bu alanların dikkatle incelenmesi gerektiğini belirtiyor.

Tatbikat Gerçek Bir Uyarı Niteliğinde

DSÖ yetkilileri, bu tatbikatların yalnızca kâğıt üstünde kalmaması gerektiğini ve uluslararası toplumun iklim değişikliğiyle tetiklenebilecek biyolojik tehlikelere karşı hazırlıklarını artırması gerektiğini vurguladı. “Mamut Çiçeği” gibi senaryoların bilim kurgu değil, yakın gelecekte karşı karşıya kalınabilecek olasılıklar olduğu ifade edildi.