Son günlerde sosyal medyada gündem olan bir paylaşım, fiyat farklılığı konusunu yeniden tartışmaya açtı. Bir bebek suluğunun bir markette 159 TL’ye, başka bir mağazada ise 499 TL’ye satılması üzerine tüketiciler “Bu nasıl mümkün olabilir?” sorusunu sormaya başladı. Aynı ürünün farklı satış noktalarında farklı fiyatlara satılması kafa karıştırırken, bu durumun yasal olup olmadığı, tüketicilerin hangi haklara sahip olduğu da merak konusu oldu.
Uzmanlara göre bu farklılıklar serbest piyasa ekonomisi koşullarında yasal sınırlar içinde belirlenebiliyor. Ancak bazı kurallar ve sınırlamalar var. Tüketici Konfederasyonu (TÜKONFED) ve Tüketiciyi Koruma Derneği (TÜKODER) yetkilileri konuya açıklık getirdi.
Serbest Piyasa Var Ama Fahiş Fiyat Yasak
TÜKODER Genel Başkanı Aziz Koçal, ürün fiyatlarının Türkiye’de büyük oranda serbest piyasa kurallarına göre belirlendiğini ifade etti. Üretici veya ithalatçı bir ürün için tavsiye edilen satış fiyatı belirlese de bu fiyat bağlayıcı değil. Market veya mağaza, kendi giderleri ve politikaları doğrultusunda satış fiyatını özgürce belirleyebilir.
Ancak burada iki önemli sınır var:
Fahiş fiyat uygulaması yasaktır. Ticaret Bakanlığı'na bağlı Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu bu konuda düzenli denetim yapar.
Raf ve kasa fiyatı farkı tüketiciye yansıtılamaz. Rafta görünen fiyat geçerlidir ve tüketici yanıltılamaz.
Aynı ürünü farklı marketlerde farklı fiyatlarla görmek mümkün olsa da bu farklar aşırıya kaçarsa, tüketiciler şikâyet hakkını kullanabilir.
Fiyat Farklılığının Nedenleri Neler? Tüketici Ne Yapabilir?
Aziz Koçal ve İbrahim Güllü, fiyat farklarının nedenlerini şu şekilde sıralıyor:
Zincir marketler toplu alım yaptığı için maliyeti düşürüp uygun fiyat sunabiliyor.
Bazı ürünlerde “zararına satış” yapılabiliyor, bu da fiyatları etkiliyor.
Ürünlerin gramajı, kalitesi, ambalaj farkı gibi detaylar fiyatı doğrudan etkiliyor.
Bazı ürünler “özel üretim” (market markalı) olup maliyet açısından daha avantajlı olabiliyor.
Aynı zincir marketin farklı şubelerinde bile fiyat farkı olabilir.
Tüketiciler, ALO 175 Tüketici Hattı, CİMER veya Haksız Fiyat Artışı Bildir uygulamaları üzerinden şikâyetlerini iletebilir. Ayrıca, Ticaret Bakanlığı’nın geliştirdiği marketfiyati.org.tr
gibi uygulamalardan fiyat karşılaştırması yapılabilir.
Fahiş fiyatla ürün satan firmalara idari para cezaları uygulanabiliyor. Tüketici yanıltıldığı takdirde, ürün iadesi, değişim, bedel indirimi gibi haklarını da kullanabiliyor. Gerekirse tazminat davası dahi açılabiliyor.
