Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) 2025 yılına ilişkin üretici ve market fiyatlarına dair kapsamlı bir değerlendirme yayımladı. TZOB Genel Başkanı Şemsi Bayraktar tarafından paylaşılan verilere göre, yıl boyunca markette takip edilen 41 temel üründen 28’inde fiyat artışı yaşandı. Aynı dönemde 13 ürünün fiyatı gerilerken, bazı gıda maddelerindeki değişim dikkat çekti.
Yıllık bazda fiyatı en çok artan ürün limon oldu. Limonun market fiyatı yüzde 133,4 oranında yükselirken, elma yüzde 110,4, fındık yüzde 106,6 ve Antep fıstığı yüzde 100,8 oranında zamlandı. Buna karşılık beyaz lahanada yüzde 40,6, marul, karnabahar ve kuru soğanda ise kayda değer düşüşler görüldü.
Market fiyatlarındaki artış, üretici fiyatlarındaki dalgalanmalardan bağımsız değil. Yıl boyunca değişen girdi maliyetleri ve iklimsel etkiler, hem üreticiyi hem de tüketiciyi doğrudan etkileyen bir tablo ortaya koydu.
Üretici ve Market Arasındaki Fiyat Farkı Dikkat Çekti
Üretici cephesinde ise 33 ürün üzerinden yapılan değerlendirmede, 16 üründe fiyat artışı, 15 üründe düşüş ve 2 üründe fiyat sabitliği gözlendi. Üreticide en fazla artış limonda yaşandı. Yüzde 343,4’lük bu artış, yılın en yüksek fiyat değişimi olarak kayıtlara geçti. En büyük düşüş ise yüzde 58,8 ile sivri biberde yaşandı.
Üretici ile market fiyatları arasındaki fark en çok havuçta ortaya çıktı. Havuçta market fiyatı, üretici fiyatının %324,1 üzerine çıktı. Mandalina, kabak ve yeşil soğan da benzer şekilde markette üretici fiyatına göre 3 ila 4 kat arasında satıldı. Aralık ayında markette fiyatı en çok artan ürün kabak olurken, üretici tarafında en yüksek artış mandalinada gerçekleşti.
2025 boyunca tarımda kullanılan girdilerde de önemli maliyet artışları yaşandı. TZOB’un verilerine göre; ÜRE gübresi yıllık %50,9, 20.20.0 kompoze gübresi ise %46,3 oranında zamlandı. Tarım ilaçları fiyatları aylık bazda %19,4, yıllık bazda ise %27,1 oranında artış gösterdi.
Süt ve besi yeminde de hem aylık hem yıllık yükselişler kaydedildi. Enerji maliyetleri açısından mazot fiyatları yıllık bazda %21,9 artarken, elektrik fiyatlarında yıllık %12,8’lik bir yükseliş yaşandı.
TZOB Başkanı Bayraktar, üretici fiyatlarındaki bu dalgalanmaların temelinde mevsimsel geçişler, talep dengesizlikleri ve artan üretim maliyetlerinin bulunduğunu ifade etti.
