17 Ağustos 1999’da meydana gelen 7.4 büyüklüğündeki Marmara Depremi’nin üzerinden 26 yıl geçti. Yaklaşık 45 saniye süren bu büyük felakette 17 bin 480 vatandaş hayatını kaybederken, 43 bin 953 kişi yaralandı. Resmi verilere göre 66 bin 441 konut ve 10 bin 901 iş yeri tamamen yıkıldı, yaklaşık 200 bin kişi evsiz kaldı. Toplamda 16 milyona yakın insanın farklı düzeylerde etkilendiği bu deprem, Türkiye’nin yakın tarihindeki en büyük travmalardan biri olarak kayıtlara geçti.
Depremin ardından bölgede yardım ve kurtarma çalışmalarının yetersiz kalması, halkın hafızasında “Nerede bu devlet?” sorusunu derin bir yara olarak bıraktı. İlk resmi açıklamanın olaydan 6 saat sonra gelmesi, yardımların bölgeye 48 saat içinde ulaştırılamaması ve enkaz altındaki çığlıkların cevapsız kalması, afet sonrası süreçte yaşanan çaresizliği gözler önüne serdi. Koordinasyon eksikliği nedeniyle kayıplar daha da arttı, devlet kurumları ilk müdahalede organize olmakta büyük sıkıntı yaşadı.
Sakarya, Yalova, İstanbul, Düzce ve Kocaeli gibi birçok şehirde büyük yıkım yaşanırken, Meclis Araştırma Komisyonu’nun hazırladığı rapora göre 285 bin 211 konut ve 42 bin 902 iş yeri hasar aldı. Bölgede görev yapan 650 bin personelin 35 bini arama-kurtarma, 142 bini güvenlik ve 11 bini uluslararası yardım ekiplerinden oluştu. Arama kurtarma çalışmaları 39 bin enkazda gerçekleştirildi. Hayat belirtisi alınan 26 bin binada yoğun çalışma yürütüldü.
Bugün bile etkileri süren bu büyük felaket, binlerce insanın hayatını derinden değiştirdi. 71 yaşındaki İzzet Dönmez, 1999 depreminde oğlunu ve küçük kızını kaybetti. “26 yıldır içimi kavura kavura geçti” diyen Dönmez, depremin ardından şeker hastalığına yakalandığını belirtti. Aynı binada yaşayan eşi ve büyük kızıyla enkaz altından saatler sonra çıkarıldıklarını anlatan Dönmez, yaşadıkları travmanın hâlâ sürdüğünü ifade etti.
Türkiye, 17 Ağustos’tan sonra afet yönetiminde köklü değişikliklere gitti. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) kuruldu, yapı denetim sistemleri geliştirildi, kentsel dönüşüm projeleri hız kazandı. Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanı Tahir Büyükakın, “17 Ağustos bizim için milat oldu. O günden bugüne dirençli şehirler kurmak için çalışıyoruz” diyerek, deprem sonrası yapılan çalışmaları değerlendirdi. Kocaeli'de bugüne kadar altyapı ve sosyal donatılarıyla birlikte 50 bine yakın yeni konut inşa edildi.
Cumhuriyet tarihinin en yıkıcı felaketlerinden biri olan 17 Ağustos Marmara Depremi, Türkiye'nin afet yönetimi anlayışında önemli bir kırılma noktası yarattı. Geçmişten alınan acı dersler, bugün afetlere karşı daha hazırlıklı bir sistem kurulmasına zemin hazırlarken, yaşananlar hâlâ unutulmadı.
