Aynı araçta yolculuk yapan kişilerden bazıları saatler boyunca telefonuna bakabilir veya kitap okuyabilirken bazıları daha yolun ilk dakikalarında mide bulantısı, baş dönmesi, soğuk terleme ve baş ağrısı yaşayabiliyor. Halk arasında "araba tutması" olarak bilinen durum, tıp dünyasında hareket hastalığı adıyla tanımlanıyor. Sorun yalnızca otomobil yolculuklarında ortaya çıkmıyor. Otobüs, gemi ve uçak gibi farklı ulaşım araçlarında da benzer şikâyetler görülebiliyor. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Sultan Abdülhamid Han Eğitim ve Araştırma Hastanesi KBB Uzmanı Prof. Dr. İbrahim Engin Çekin'in verdiği bilgilere göre hareket hastalığının temelinde kişinin kendi hareketi ile çevresindeki nesnelerin hareketini algılayan sistemlere ulaşan uyarılar bulunuyor. Vücudun alışık olmadığı hareketlerle karşılaşması bazı kişilerde mide bulantısından kusmaya kadar farklı şikâyetlere yol açabiliyor. Yaş, cinsiyet ve denge sistemiyle bağlantılı bazı faktörler de hareket hastalığının görülme ihtimalini etkileyebiliyor.
Araba Tutmasını Azaltmak İçin Neler Yapılabilir?
Prof. Dr. Çekin, araç içerisinde oturulan bölümün hareket hastalığı yaşayan kişiler açısından önemli olduğunu belirtiyor. Hareketin daha az hissedildiği orta veya ön bölümlerin tercih edilmesi yolculuğun daha rahat geçirilmesine yardımcı olabiliyor.
Yolculuk sırasında yoğun koku, titreşim ve ses gibi ek uyaranların mümkün olduğunca azaltılması da öneriler arasında bulunuyor. Beslenmenin de yolculuk öncesinde göz önünde bulundurulması gerekiyor. Tamamen aç kalmak veya ağır ve yağlı yiyecekler tüketmek yerine daha dengeli tercihler yapılması şikâyetlerin azalmasına yardımcı olabiliyor.
Telefon veya kitap gibi yakındaki sabit bir noktaya uzun süre bakmak bazı kişilerde belirtileri artırabildiğinden yolculuk sırasında dışarıdaki uzak ve sabit noktalara bakmak daha rahat hissettirebiliyor.
Hareket Hastalığı Kimlerde Daha Fazla Görülüyor?
Hareket hastalığı çocukluk döneminde başlayabiliyor ve bazı kişilerde yaş ilerledikçe azalabiliyor. Prof. Dr. Çekin, rahatsızlığın kadınlarda erkeklere göre daha sık görüldüğünü, denge sistemiyle bağlantılı rahatsızlıkları bulunan kişilerde de daha fazla ortaya çıkabildiğini aktarıyor.
Alınan önlemlere rağmen şikâyetlerin devam ettiği kişilerde sağlık uzmanının değerlendirmesi gerekebiliyor. Özellikle pilotluk ve denizcilik gibi sürekli hareket halinde çalışmayı gerektiren mesleklerde belirtilerin günlük yaşamı veya işi zorlaştırması halinde hekim kontrolünde ilaç tedavisi seçenekleri değerlendirilebiliyor.
Hareket hastalığı sık yaşanıyor, normalden ağır seyrediyor veya yolculuk dışında da baş dönmesi ve benzeri şikâyetler görülüyorsa altta yatan farklı nedenlerin değerlendirilmesi için sağlık kuruluşuna başvurulması gerekiyor.
