Nemrut Dağı’nda yakalanan yabancı uyruklu kişilerin topladığı çekirgeler neden bu kadar değerli? Yaklaşık 20 santimetre büyüklüğündeki bu canlılar yurt dışına neden götürülmek isteniyor? Bilimsel araştırmalar, ilaç ve tarım çalışmaları ya da koleksiyonculuk bu ilginin arkasında olabilir mi? Türkiye’nin biyolojik çeşitlilik bakımından zengin bölgelerinden Nemrut Dağı’nda Saga epipigera türü çekirgeleri izinsiz toplarken yakalanan iki yabancı uyruklu kişiye toplam 1 milyon 400 bin lira idari para cezası uygulandı. Toplanan çekirgeler yeniden doğal yaşam alanlarına bırakılırken olay, endemik ve nadir canlı türlerinin neden izinsiz şekilde toplandığı sorusunu yeniden gündeme getirdi. Uzmanların değerlendirmelerine göre nadir böcekler bilimsel araştırmalardan biyoteknoloji çalışmalarına ve koleksiyonculuğa kadar farklı amaçlarla ilgi görebiliyor.
Nemrut Dağı’ndaki Çekirgeler Neden Toplanıyor?
Nemrut Dağı’nda endemik çekirgelerin izinsiz toplanmasıyla ilgili daha önce de benzer bir olay yaşandığı aktarıldı. Üç kişinin bölgede 135 çekirgeyi ayrı ayrı poşetleyerek topladığı ve yakalandığı, bu kişilere toplam 2 milyon 97 bin lira idari para cezası uygulandığı belirtildi.
Avcılık ve Yaban Hayatı Bölümü Öğretim Görevlisi Ergun Bacak’ın değerlendirmesine göre nadir böceklerin toplanmasının nedenleri arasında bilimsel araştırmalar bulunabiliyor. Endemik canlılar yaşam alanları, genetik özellikleri, biyolojik yapıları ve davranışları açısından araştırmacılara çeşitli veriler sunabiliyor.
Nadir böcek türleri biyoteknoloji, ilaç ve tarım alanındaki araştırmalar açısından da incelenebiliyor. Zorlu çevre şartlarında yaşayan bazı canlıların ürettiği kimyasal bileşenlerin farklı bilimsel çalışmalara konu olabildiği belirtiliyor. Böceklerden elde edilen bazı bileşenler antibiyotiklerden ağrı kesicilere ve kanser araştırmalarına kadar çeşitli alanlarda laboratuvar çalışmalarında incelenebiliyor.
Bilimsel değer taşıması ise Türkiye’de bulunan biyolojik kaynakların izinsiz şekilde toplanabileceği veya yurt dışına çıkarılabileceği anlamına gelmiyor. Bu tür faaliyetler ilgili mevzuat kapsamında idari yaptırımlarla karşılaşabiliyor.
Nadir Böcekler Koleksiyoncuların Da İlgisini Çekiyor
Endemik böceklerin izinsiz toplanmasının arkasındaki ihtimallerden biri de özel koleksiyonculuk. Nadir bulunan bazı böceklerin canlı veya kurutulmuş örneklerinin yurt dışındaki koleksiyoncular tarafından ilgi gördüğü belirtiliyor. Bu nedenle sınırlı bölgelerde yaşayan canlıların korunması, Türkiye’nin biyolojik çeşitliliğinin devamı açısından önem taşıyor.
Çekirge ve cırcır böceklerinin Çin kültüründe geçmişten gelen farklı bir yeri de bulunuyor. Bazı türler bolluk ve bereketle ilişkilendirilirken, cırcır böceği müsabakalarının Çin’de yüzyıllardır sürdürülen gelenekler arasında olduğu biliniyor. Bu geleneğin Tang Hanedanlığı dönemine kadar uzandığı ve geçmişte saray çevresinde de ilgi gördüğü aktarılıyor.
Nemrut Dağı’nda yaşanan olayda yabancı uyruklu kişilerin çekirgeleri hangi amaçla topladığına ilişkin kesinleşmiş bir bilgi bulunmuyor. Bilimsel araştırma, biyoteknoloji veya koleksiyonculuk gibi başlıklar uzmanların nadir ve endemik böceklerin neden ilgi gördüğüne ilişkin değerlendirmeleri arasında yer alıyor.