Karadeniz’in önemli geçim kaynakları arasında yer alan fındık, üreticilerin yakından takip etmesi gereken yeni zararlılarla karşı karşıya kalıyor. Halk arasında “Drakula böceği” olarak tanınan Turunçgil Teke Böceği, Trabzon’un ardından Rize’de de görülürken zararlının tespit edildiği bölgelerde karantina tedbirleri uygulanmaya başladı. Anavatanı Çin, Japonya ve Kore olan böceğin Türkiye’ye yıllar önce ithal edilen süs bitkileriyle geldiği değerlendiriliyor. İlk kez 2014 yılında İstanbul Şile’de tespit edilen zararlının daha sonraki yıllarda farklı illerde görüldüğü bildirildi. Fındık ağaçları açısından oluşturduğu risk ise böceğin yaşam şekliyle bağlantılı. Yumurtalarını köke yakın alt gövdeye bırakan Turunçgil Teke Böceği’nin larvaları ağacın içerisinde galeriler açarak su ve besin iletimini bozabiliyor. Zarar ilerlediğinde dallarda kuruma ve verim kaybı yaşanırken ağacın tamamen kuruması da mümkün olabiliyor. Trabzon’da uzun süredir devam eden mücadele çalışmalarının ardından zararlının Rize’nin Fındıklı ilçesinde görülmesiyle ekiplerin bölgedeki kontrolleri artırıldı. Üreticilerden ağaç gövdelerindeki deliklere, dip kısımlarda oluşan talaşlara ve nedeni bilinmeyen kurumalara karşı dikkatli olmaları istendi.
Drakula Böceği Fındık Ağacını Nasıl Kurutuyor?
KTÜ Orman Fakültesi Orman Mühendisliği Bölümü Orman Entomolojisi ve Koruma Anabilim Dalı Araştırma Görevlisi İsmet Harman, Turunçgil Teke Böceği’nin Uzak Doğu kökenli olduğunu söyledi.Harman’ın verdiği bilgilere göre zararlı, 2000’li yıllarda bitki materyallerinin taşınmasıyla Avrupa’ya ulaştı. Fransa, Hollanda, Birleşik Krallık ve Danimarka gibi ülkelerde görülen böcek, Türkiye’de ilk kez 2014 yılında İstanbul Şile Kumbaba Fidanlığı’nda tespit edildi.Zararlının İstanbul, Antalya, Sakarya, Bartın, Diyarbakır, Trabzon ve son olarak Rize’de görüldüğünü aktaran Harman, Trabzon’daki ilk tespitin ise 2016 yılında Esiroğlu’ndaki Atasu fidan depolama alanında yapıldığını belirtti.Turunçgil Teke Böceği yalnızca fındık ağaçlarına zarar vermiyor. Harman’ın açıklamasına göre Avrupa ve Türkiye’de 87 cinse ait 180’den fazla bitki türünde zarara yol açabildiği biliniyor. Akçaağaç, kavak, at kestanesi, çınar ve kiraz da zarar görebilen türler arasında bulunuyor.
Karadeniz’de ise fındık bahçelerini tercih etmesi üreticiler açısından riski artırıyor. Ordu, Giresun, Trabzon ve Rize gibi fındık üretiminin yoğun olduğu illerde zararlının yakından takip edilmesi gerektiği belirtiliyor.Böceğin erginleri haziran sonundan ağustos sonuna kadar fındık bahçelerinde görülebiliyor. Yaklaşık 1,5 ile 4 santimetre arasında değişen boya sahip olan zararlı, parlak siyah gövdesi, beyaz lekeleri ve uzun antenleriyle ayırt edilebiliyor.Ağaçların kök ve alt gövde bölümlerinde görülen yaklaşık madeni para büyüklüğündeki çıkış delikleri de zararlının varlığına işaret edebiliyor.
Tek Larva Bile Fındık Dalını Kurutabiliyor
İsmet Harman, zararlının larva döneminde ağacın içerisinde ilerleyerek ciddi hasara yol açabildiğini belirtti. Harman’a göre tek larva dahi fındık ağacındaki bir dalın ölmesine neden olabilecek seviyede zarar verebiliyor.Tek bir ergin tarafından bırakılan yumurtaların ise fındık ocağının tamamının kurumasına kadar ilerleyen hasara yol açabileceği ifade ediliyor.
Zararlıya rastlanması halinde üreticilerin kendi imkanlarıyla müdahale etmek yerine ilgili kurumlara bilgi vermesi isteniyor. Şüpheli belirtilerin il ve ilçe tarım müdürlüklerine bildirilmesi gerekiyor.Zararlının bulunduğu bölgelerden başka noktalara fidan taşınmaması da yayılmanın önlenmesi açısından önem taşıyor. Enfekte olduğu belirlenen ağaçların köküyle çıkarılarak bulunduğu yerde uygun yöntemlerle imha edilmesi gerektiği belirtiliyor.Kesilen ağaçların yakacak amacıyla başka bölgelere götürülmesi ise böceğin yeni alanlara taşınmasına yol açabileceği için önerilmiyor.Rize’nin Fındıklı ilçesindeki tespitin ardından karantina tedbirleri uygulanırken ekiplerin sahadaki inceleme ve mücadele çalışmaları devam ediyor.
