British Medical Journal'da yayımlanan ve Harvard Üniversitesi’nde yürütülen yeni bir araştırmaya göre, kızartma patates tüketimi tip 2 diyabet riskini anlamlı ölçüde artırıyor. 1984–2021 yılları arasında 205 bin sağlık çalışanı üzerinde yapılan çalışmada, haftada üç kez kızartma patates tüketen bireylerde diyabet riskinin yüzde 20, haftada beş kez tüketenlerde ise yüzde 27 oranında yükseldiği belirtildi.
Araştırmayı yöneten halk sağlığı uzmanı Seyed Mohammad Mousavi ve ekibi, elde ettikleri bulguların özellikle pişirme yöntemi ile sağlık riskleri arasındaki ilişkiye dikkat çektiğini vurguladı. Patatesin doğal hâlinin sağlık açısından faydalı olabileceği, ancak derin yağda kızartma işlemi sırasında besin değerlerinin kaybolduğu ve glisemik yükün arttığı ifade edildi.
Çalışmaya göre, haşlanmış, fırınlanmış ya da püre haline getirilmiş patateslerin haftada aynı sıklıkta tüketilmesi halinde diyabet riskindeki artış yalnızca yüzde 5 düzeyinde kalıyor. Bu da kızartma işleminin tek başına riski önemli ölçüde artıran bir faktör olduğunu ortaya koyuyor.
Bulgular ayrıca, kızarmış patatesin tam tahıllarla değiştirilmesinin diyabet riskini yüzde 8 oranında azalttığını, cips yerine tam tahıl tüketiminin ise bu oranı yüzde 19’a kadar düşürdüğünü gösteriyor. Ancak uzmanlar, bu noktada önemli bir ayrıntıya da dikkat çekti: Patatesin beyaz pirinçle değiştirilmesi, riski düşürmek yerine daha da artırabiliyor.
Queen Mary Üniversitesi’nden halk sağlığı beslenme uzmanı Dr. Kawther Hashem, araştırmaya ilişkin yaptığı değerlendirmede, “Patates düşman değil. Pişirme yöntemi belirleyici. Haşlanmış veya fırınlanmış patates C vitamini, lif ve potasyum açısından zengindir. Ancak derin yağda kızartıldığında kalori ve tuz içeriği artar; bu da kilo alımına ve tip 2 diyabet riskine katkı sağlar” ifadelerini kullandı.
Dr. Hashem ayrıca, tatlı patates (kabuğuyla), bulgur, kepekli makarna ve esmer pirinç gibi lif bakımından zengin gıdaların uzun vadede daha sağlıklı alternatifler sunduğunun da altını çizdi.
Araştırma sonuçları doğrudan bir nedensellik ortaya koymasa da, elde edilen veriler düzenli kızartma ürünleri tüketiminin diyabet riskini artırdığı yönündeki mevcut bilimsel görüşleri destekliyor. Dünya genelinde, özellikle yaşam tarzı ve beslenme biçimiyle doğrudan bağlantılı olan tip 2 diyabetin yaygınlığı artarken, uzmanlar işlenmiş ve yüksek kalorili gıdaların sınırlandırılması gerektiğini vurgulamaya devam ediyor.