Çiftçiler son günlerde en çok şu soruyu soruyor: Hububat, bakliyat, gübre ve mazot desteği ne zaman ödenecek? 2024 yılında Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından destekleme modelinde yapılan değişiklik sonrası özellikle mazot ve gübre desteği konusunda kafa karışıklığı yaşanıyor. 1 Ocak 2025 itibarıyla bitkisel üretimde “katsayı” sistemine geçildi ve mazot ile gübre desteğinin yerini “temel destek” aldı. Ancak birçok üretici eski destek kalemlerinin devam ettiğini düşünüyor.
Yeni sistemde her ürün için belirlenen katsayı, dekar başına açıklanan temel destek tutarı ile çarpılarak ödeme miktarı belirleniyor. 2025 üretim yılı için temel destek dekar başına 244 lira olarak açıklandı. Buğday ve arpada katsayı 1,3 olarak belirlendiği için üreticiler bu ürünlerde dekar başına 317 lira temel destek alacak.
2025 Destekleri 2026 Bütçesinden Ödenecek
2025 üretim yılına ait destek ödemeleri 2026 bütçesinden karşılanacak. Örneğin 2024 sonbaharında ekilen ve 2025 yazında hasat edilen buğdayın desteği 2026 yılının bahar aylarında ödenecek. Tarım il ve ilçe müdürlüklerinde icmallerin askıya çıkarıldığı, hububat destek ödemelerinin mart ayı itibarıyla başlamasının beklendiği ifade ediliyor.
Ödemelerin, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile yapılacak bütçe planlamasına göre kademeli şekilde gerçekleştirileceği belirtiliyor. Haftalık ödeme sistemi nedeniyle bazı üreticiler mart ayında ödeme alırken, bazıları haziran veya temmuz ayına kadar bekleyebilecek.
Buğday ve arpa, planlı üretim kapsamındaki 13 stratejik ürün arasında yer alıyor. Belirlenen havzada üretim yapan çiftçilere dekara 317 lira planlı üretim desteği verilecek. Şartların sağlanması halinde dekara 122 lira sertifikalı tohum desteği de ödenecek. Böylece buğday veya arpa üreticisi, tüm kriterleri yerine getirmesi durumunda dekar başına toplam 756 lira destek alabilecek.
2026 üretim yılı için belirlenen temel destek tutarı ise dekar başına 310 lira olarak açıklandı. Bu destekler 2027 bütçesinden ödenecek. Desteklerin üretim yılından yaklaşık iki yıl sonra çiftçinin hesabına geçmesi, en çok eleştirilen konular arasında yer alıyor.
Öte yandan 2006 yılında çıkarılan Tarım Kanunu’na göre tarımsal desteklerin Gayri Safi Milli Hasıla’nın en az yüzde 1’i oranında olması gerekiyor. Ancak uygulamada bu oranın yüzde 0,39 ile yüzde 0,60 aralığında kaldığı ifade ediliyor. Destekleme modelinin sık sık değişmesi de üreticiler açısından belirsizlik yaratmaya devam ediyor.