İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından, küresel enerji ticareti açısından stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı yeniden uluslararası kamuoyunun gündemine oturdu. Petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) sevkiyatının can damarı olarak kabul edilen bu geçit, artan gerilimlerle birlikte dünya piyasalarında endişe yaratmaya başladı.
Orta Doğu’daki enerji üreticilerinin Umman Denizi ve Hint Okyanusu aracılığıyla dünya pazarlarına ulaşmasını sağlayan Hürmüz Boğazı, her gün 17 ila 20 milyon varil ham petrol ve kondensatın geçtiği bir güzergah. Uluslararası Enerji Ajansı’na göre bu hacmin %70’i Asya ülkelerine yöneliyor. Çin, Japonya, Hindistan ve Güney Kore gibi ülkeler boğazdan sağlanan tedarikte başı çekiyor.
Ayrıca Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri'nin LNG ihracatının büyük bölümü de bu kritik su yolundan geçiyor. Avrupa pazarı da bu ticaretin önemli alıcıları arasında yer alıyor.
Hürmüz'ün Kapanması En Kötü Senaryo Olarak Görülüyor
İran’ın geçmiş dönemlerde dile getirdiği “boğazı kapatma” ihtimali yeniden gündeme gelirken, analistler bunun küresel enerji arzı üzerinde ciddi sonuçlar doğurabileceğini belirtiyor. Küresel Risk Yönetimi Araştırma Başkanı Arne Lohmann Rasmussen, bu senaryoyu petrol piyasası için “en büyük kabus” olarak tanımladı ve böyle bir durumda petrol fiyatlarının 100 dolar seviyesini görebileceğini söyledi.
İngiltere Deniz Ticaret Organizasyonu (UKMTO) ve BIMCO, bölgedeki artan askeri hareketliliğin deniz taşımacılığına doğrudan zarar verebileceği uyarısında bulundu. Buna rağmen İran’ın ekonomik çıkarları nedeniyle Hürmüz Boğazı’nı kapatmaktan kaçınabileceği de vurgulanıyor. Ülkenin başlıca müşterilerinden biri olan Çin’in enerji arzının da bu güzergaha bağımlı olması, İran için caydırıcı bir unsur olarak görülüyor.
İsrail’in saldırıları sonrası yaşanan belirsizlik, petrol fiyatlarına da doğrudan yansıdı. Gün içinde fiyatlar %7’nin üzerinde artarak 73,58 dolara yükseldi ve bu seviye son beş ayın zirvesi olarak kayda geçti. Uzmanlar, bu artışın sürmesinin ihtimal dahilinde olduğunu belirtiyor.
İsrail’in Saldırıları Bölgesel Çatışmayı Tetikledi
Saldırılar, İran’ın başkenti Tahran, Tebriz, İsfahan’daki Natanz nükleer tesisi, Loristan ve Kirmanşah kentlerini hedef aldı. İsrail’in düzenlediği hava operasyonlarında İran Genelkurmay Başkanı, Devrim Muhafızları Komutanı ve 6 nükleer bilim insanı dahil çok sayıda üst düzey isim hayatını kaybetti. Tahran’daki sivil yerleşimlere yönelik saldırılarda da can kayıpları yaşandı.