Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB), Kasım 2025 dönemine ait üretici ve market fiyat değişimlerini açıkladı. Paylaşılan verilere göre, tüketicilerin cüzdanını en çok zorlayan ürün pırasa oldu. Market fiyatı bir ayda yüzde 149,5 oranında artan pırasa, kasım ayının zam şampiyonu olarak kayıtlara geçti. TZOB Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, yaptığı açıklamada hem markette hem de üretici tarafında yaşanan fiyat dalgalanmalarını detaylandırdı. Fiyat artış ve düşüşlerinin nedenlerini de değerlendiren Bayraktar, üretici ile market arasındaki fiyat farklarının bazı ürünlerde oldukça yüksek olduğunu vurguladı.
Bayraktar’ın aktardığına göre, kasım ayında markette takip edilen 42 ürünün 18’inde fiyat artışı, 24’ünde ise düşüş gözlemlendi. Üreticide ise 34 ürünün 10’unda fiyat artışı, 18’inde düşüş yaşandı. Fiyatı en fazla düşen ürün markette marul, üreticide ise portakal oldu. Buna karşılık, üreticide en fazla fiyat artışı yüzde 34,9 ile patateste görüldü. Bu ürünü salatalık, pırasa ve kuru incir takip etti.
Market ve Üretici Arasındaki Fiyat Farkı En Fazla Mandalinada
TZOB verilerine göre, kasımda üretici ile market fiyatı arasındaki en yüksek fark mandalinada yaşandı. Üreticide 6,20 TL olan mandalina, markette 30,56 TL’den satılarak yüzde 392,86 oranında bir fark oluşturdu. Mandalinayı sırasıyla portakal, ıspanak, maydanoz, havuç ve kuru incir takip etti. Portakal üreticide 16,80 TL iken markette 51,55 TL, ıspanak 17,53 TL’den alınıp 53,27 TL’ye satıldı. Aynı şekilde, 5,09 TL olan maydanoz 14,82 TL, 11 TL olan havuç ise 31,81 TL’ye raflara yansıdı.
Fiyat artışının dikkat çektiği bir diğer kalem olan ıspanak yüzde 118,3 artışla ikinci sırada yer aldı. Onu yüzde 71,7 ile fındık ve yüzde 58,5 ile Antep fıstığı izledi. Market fiyatlarında en sert düşüş ise yüzde 55 ile marulda oldu.
Tarımsal Girdilerde de Artış Dikkat Çekti
Bayraktar, fiyat değişimlerinin yalnızca ürünlerde değil, tarımsal üretimde kullanılan girdilerde de yaşandığını belirtti. Amonyum nitrat gübresi yüzde 5,6, amonyum sülfat gübresi yüzde 4,2, süt yemi yüzde 1 ve tarım ilacı fiyatları yüzde 13,6 oranında artış gösterdi. Elektrik fiyatları yıllık yüzde 12,8 artarken, mazot fiyatı bir önceki aya göre yüzde 2,9, yıllık bazda ise yüzde 29,9 oranında yükseldi.
Mandalina ve portakalda yaşanan fiyat düşüşlerini ise üretim ve hasat süreci etkiledi. Adana’da tarım işçilerini organize eden grupların greve gitmesi nedeniyle mandalina hasadında gecikme yaşandı. Aynı dönemde Rusya’nın Türkiye dışındaki alternatif pazarlara yönelmesi ihracatta daralma yarattı. Tüm bu gelişmeler, iç piyasada ürün fazlasına ve fiyatların düşmesine yol açtı.