İspanya’da yapılan yeni araştırma, sofralarda sıkça kullanılan domates salçasının beyin fonksiyonlarıyla ilişkisini mercek altına aldı. Barselona Üniversitesinden beslenme uzmanı Ricardo Lopez-Solis liderliğinde yürütülen klinik çalışmaya 42 orta yaşlı yetişkin katıldı. Araştırma kapsamında katılımcılar üç ay boyunca her gün 35 gram domates salçası tüketirken farklı dönemde likopen bakımından fakir beslenme programını takip etti. İki dönem arasına ise yaklaşık 1 aylık arınma süresi konuldu. Çalışmanın ardından yapılan zihinsel testlerde günlük salça tüketilen dönemde seçici dikkat seviyelerinde artış, çağrışımsal bellekte ise hafif iyileşme tespit edildi. Katılımcılardan 14 kişiye uygulanan beyin taramalarında da bazı beyin ağlarının bağlantılarında değişiklikler görüldü. Araştırmacılar elde edilen verileri domatesin içerisinde yüksek miktarda bulunan likopen adlı antioksidanla ilişkilendirdi. Kan testlerinde salça tüketilen dönemde likopen seviyelerinin belirgin şekilde yükseldiği saptandı. Bulgular dikkat çekse de araştırmacılar salçanın beyin sağlığı üzerindeki uzun vadeli etkilerinin anlaşılması için daha geniş katılımcı gruplarıyla yeni çalışmalar yapılması gerektiğini belirtiyor.
Antioxidants dergisinde yayımlanan araştırmada domateste bulunan likopenin beyin fonksiyonları ve büyük ölçekli beyin ağları üzerindeki olası etkileri incelendi.
Çapraz geçişli araştırma modelinde aynı katılımcılar farklı dönemlerde iki ayrı beslenme programını uyguladı. Salça tüketilen dönem boyunca günlük miktar 35 gram olarak belirlendi.
Kan tahlilleri sonucunda salça tüketiminin ardından likopen konsantrasyonunun yükseldiği görüldü. Beyin gelişimi ve sinir hücreleriyle ilişkili BDNF proteininde de artış eğilimi kaydedildi.
Beyin Taramalarında Bağlantı Değişiklikleri Görüldü
Araştırmanın 14 kişiden oluşan alt grubuna beyin taraması uygulandı. Sonuçlarda beynin ön-duvarsal ve işitsel ağlarının dinlenme halindeki bağlantılarında değişiklikler tespit edildi.
Araştırmacılar söz konusu değişikliklerin gereksiz ağ içi etkileşimlerin azalması, sinirsel verimlilik ve beynin uyum yeteneğiyle bağlantılı olabileceğini değerlendiriyor.
Zihinsel performansı ölçmek amacıyla gerçekleştirilen testlerde ise seçici dikkat seviyesinde artış görüldü. Çağrışımsal bellek tarafında daha sınırlı iyileşme kaydedildi.
Araştırma sonuçları salçanın tek başına hafızayı güçlendirdiği veya herhangi bir nörolojik hastalığı önlediği anlamına gelmiyor. Çalışmaya yalnızca 42 yetişkinin katılması, beyin görüntülemesinin ise 14 kişilik grupta gerçekleştirilmesi nedeniyle sonuçların daha geniş araştırmalarla desteklenmesi gerekiyor.
Pişmiş Domateste Likopen Emilimi Artıyor
Araştırmada ele alınan likopen, domateste bulunan antioksidanlar arasında yer alıyor. Uzmanların aktardığı bilgilere göre pişirme işlemi domatesin hücre yapısının parçalanmasına yardımcı olarak likopenin vücut tarafından kullanılabilirliğini artırabiliyor.
Pişmiş domates ve domates salçasının çiğ domatese kıyasla daha yüksek oranda kullanılabilir likopen sağlayabildiği belirtiliyor. Araştırmacılar salçanın sinir sistemiyle bağlantılı iltihaplanma süreçleri üzerinde de potansiyel etkiler taşıyabileceğini değerlendiriyor.
Üç aylık çalışma sonunda ortaya çıkan sonuçların kalıcı olup olmadığı ise henüz bilinmiyor. Bilim insanları günlük salça tüketimi ile görülen beyin değişikliklerinin uzun vadede devam edip etmediğinin anlaşılması için daha fazla katılımcının yer aldığı ve daha uzun süre devam eden araştırmalara ihtiyaç olduğunu kaydediyor.