Çölyak hastalığı, buğday, arpa ve çavdar gibi tahıllarda bulunan glüten isimli proteine karşı bağışıklık sisteminin geliştirdiği anormal tepki sonucu oluşan kronik bir sindirim sistemi rahatsızlığıdır. Vücut glüteni zararlı olarak algılar ve bağışıklık sistemi, ince bağırsaktaki besin emilimini sağlayan villus yapılarına zarar vermeye başlar. Bu durum, başta demir ve folik asit olmak üzere birçok besin maddesinin vücut tarafından yeterince emilememesine yol açar.
Çölyak hastalığı her yaş grubunda ortaya çıkabilir ve belirtiler kişiden kişiye farklılık gösterebilir. Bazı bireylerde belirgin sindirim problemleri yaşanırken, bazı kişilerde ise daha sinsi ilerleyerek sadece kansızlık, yorgunluk ya da kemik ağrıları gibi genel şikayetlerle kendini gösterebilir. Bu nedenle çölyak hastalığının tanısı dikkatli bir şekilde konulmalı ve yaşam boyu sürecek bir beslenme düzeniyle kontrol altına alınmalıdır.
Çölyak Hastalığının Belirtileri Nelerdir?
Çölyak hastalığı, yalnızca sindirim sistemiyle sınırlı kalmayıp pek çok farklı belirtiyle kendini gösterebilir. En yaygın belirtiler arasında şunlar yer alır:
Karın ağrısı, şişkinlik ve gaz
İshal, kabızlık ya da kötü kokulu dışkı
Kilo kaybı veya iştahsızlık
Demir eksikliği anemisi
Sürekli yorgunluk ve halsizlik
Baş ağrısı ve konsantrasyon bozukluğu
Kemik ve eklem ağrıları
Ciltte döküntü ve kaşıntı
Kadınlarda adet düzensizliği, kısırlık veya tekrarlayan düşükler
Çocuklarda gelişim geriliği, huzursuzluk ve büyüme problemleri de çölyak hastalığına işaret edebilir.
Çölyak Hastalığı Nasıl Teşhis Edilir?
Tanı süreci genellikle kan testleriyle başlar. Kanda, glütene karşı oluşan antikorların tespiti yapılır. Pozitif çıkan sonuçlar üzerine ince bağırsaktan biyopsi alınarak tanı netleştirilir. Endoskopi işlemiyle alınan doku örneği, bağırsak yüzeyinde oluşan yapısal bozulmaların görülmesini sağlar. Ayrıca HLA-DQ2 ve HLA-DQ8 gibi genetik testler de tanıya yardımcı olabilir.