Türkiye'de akrep sokmalarına karşı kullanılan panzehir, Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü bünyesindeki Mikrobiyoloji Referans Laboratuvarları ve Biyolojik Ürünler Dairesi Başkanlığında yürütülen uzun ve titiz çalışmaların ardından üretiliyor. Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgelerinden temin edilen akreplerden belirli aralıklarla alınan zehir, birçok biyolojik işlemden geçirilerek hayat kurtaran seruma dönüştürülüyor. Üretim sürecinde yalnızca akrep zehri değil, laboratuvar ortamında gerçekleştirilen kalite kontrol analizleri ve bağışıklık çalışmaları da büyük önem taşıyor. Yaklaşık bir yıl süren üretim sürecinin sonunda yılda 10 bin doz akrep panzehri hazırlanıyor. Türkiye genelindeki sağlık kuruluşlarına ulaştırılan panzehirler, akrep sokması vakalarının tedavisinde kullanılıyor. Yetkililer, mevcut üretim kapasitesinin ülke ihtiyacını karşıladığını, ihtiyaç halinde ise üretimin artırılabileceğini belirtiyor.
Akrep Zehri Nasıl Panzehire Dönüştürülüyor?
Laboratuvar sorumlusu Veteriner Hekim Mehmet Ali Kanat'ın verdiği bilgiye göre, laboratuvara getirilen akrepler kontrollü ortamda bakılıyor ve belirli aralıklarla zehir sağımı yapılıyor. Elde edilen zehir doğrudan kullanılmıyor. Öncelikle doku kalıntılarından arındırılıyor, ardından protein ve enzim analizleriyle kalite kontrol testlerinden geçiriliyor.
Saflaştırılan venom daha sonra panzehir üretiminde kullanılan 10 ata düşük dozlarda uygulanıyor. Atların bağışıklık sistemi tarafından geliştirilen antikorlar düzenli olarak takip ediliyor. Yeterli seviyeye ulaşıldığında alınan plazma yeniden saflaştırılarak yalnızca akrep zehrine karşı etkili antikorlar elde ediliyor. Son kontrollerin tamamlanmasının ardından hazırlanan panzehirler Türkiye'nin dört bir yanındaki sağlık kuruluşlarına gönderiliyor.
Kuzey Afrika Ve Orta Doğu'da Da Etkili Olabiliyor
Üretimde kullanılan "Androctonus crassicauda" türü akrebin zehrinin zengin protein yapısına sahip olduğunu belirten Mehmet Ali Kanat, geliştirilen panzehrin yalnızca Türkiye'deki vakalarda değil, Kuzey Afrika ve Orta Doğu'da görülen birçok akrep türünün sokmalarına karşı da etkili olabilecek özellik taşıdığını ifade etti.
Yaz aylarında akrep sokması vakalarının Doğu ve Güneydoğu Anadolu ile Adana çevresinde arttığını belirten Kanat, kırsalda yaşayanların ve çadırda kalanların kıyafetlerini ile ayakkabılarını giymeden önce mutlaka kontrol etmeleri gerektiğini söyledi. Yetkililer, Türkiye genelinde yeterli miktarda panzehir bulunduğunu ve son yıllarda akrep sokmasına bağlı ciddi ölüm vakalarının görülmediğini aktardı.