Türkiye’de uzun yıllardır uygulanan 4 yıllık lisans eğitimi için yeni bir model önerisi gündeme geldi. Enstitü Sosyal tarafından hazırlanan analizde, her üniversite bölümünün aynı eğitim süresine bağlı kalması yerine programların yapısına göre daha esnek sürelerin uygulanabileceği belirtildi. Peki 2+1 modeli nedir, 3+1 sistemi nasıl işleyecek? Üniversiteler 3 yıla mı düşecek? Hangi bölümlerde eğitim süresi kısalabilir? İpek Coşkun Armağan ve Zeynep Yalçıntaş tarafından hazırlanan “Yükseköğretimde Eğitim Süreleri ve Programlar: Dört Yıl Şart mı?” başlıklı çalışmada, 3 yıllık lisans eğitimi ile uygulama ve yüksek lisans süreçlerinin yeniden düzenlenebileceği görüşü ele alındı. Ancak söz konusu çalışma şu aşamada resmi bir karar değil, yükseköğretim sistemine yönelik bir politika önerisi niteliği taşıyor.
2+1 Ve 3+1 Üniversite Modeli Nasıl Uygulanacak?
Raporda ele alınan 2+1 modeli, 3 yıllık lisans eğitiminin ilk iki yılını akademik ve mesleki derslere, son yılını ise daha fazla uygulamaya ayırmayı öngörüyor. Buna göre öğrenciler ilk iki yılda alanlarına ilişkin temel teorik bilgileri alırken üçüncü yılda staj, proje, girişimcilik çalışmaları, bitirme çalışmaları ve sosyal sorumluluk faaliyetlerine daha geniş zaman ayırabilecek.
Bu sistemle öğrencilerin mezun olmadan önce çalışma hayatını daha yakından tanımaları ve mesleki deneyim kazanmaları amaçlanıyor. Aynı zamanda lisans süresinin bazı programlarda bir yıl kısalması halinde öğrencilerin iş hayatına daha erken başlayabilmesinin önü açılabilir.
3+1 modeli ise lisans ile yüksek lisans eğitimini birbirine daha yakın hale getiren farklı bir yapı olarak ele alınıyor. Modelde öğrencinin 3 yıllık lisans eğitiminin ardından bir yıllık yüksek lisans programına devam etmesi öngörülüyor.
Böylece akademik kariyer yapmak isteyen öğrencilerin toplam dört yıllık süreç içerisinde hem lisans hem de yüksek lisans aşamasını tamamlayabileceği bir sistem üzerinde duruluyor. Ancak bu yapının hangi programlarda ve hangi akademik koşullarla uygulanabileceği henüz belirlenmiş değil.
Raporda, tüm bölümlerin 3 yıla indirilmesi gibi ortak bir sistem önerilmiyor. Sosyal ve beşeri bilimler ile bazı mühendislik ve mimarlık programlarının daha kısa eğitim süresine uygun olabileceği değerlendirilirken tıp, diş hekimliği ve eczacılık gibi yoğun uygulama gerektiren alanlarda mevcut eğitim sürelerinin korunabileceği ifade ediliyor.
Üniversiteler 3 Yıla Ne Zaman Düşecek?
Türkiye’de lisans programlarının 3 yıla indirilmesine ilişkin alınmış resmi bir karar bulunmuyor. Enstitü Sosyal tarafından hazırlanan çalışma, mevcut yükseköğretim sisteminin yeniden değerlendirilmesine yönelik bir öneri olarak kamuoyuna sunuldu.
Mevcut yükseköğretim mevzuatında lisans eğitimleri için belirlenen sürelerin değiştirilmesi halinde yasal düzenlemelere ihtiyaç duyulacağı belirtiliyor. Bu nedenle 3 yıllık lisans modelinin uygulanabilmesi için yalnızca üniversitelerin müfredat değişikliğine gitmesi yeterli olmayacak.
Çalışmada eğitim süresinin kısaltılmasının, mevcut dört yıllık ders programının üç yıla sıkıştırılması şeklinde uygulanmaması gerektiği de ifade ediliyor. Bunun yerine güncelliğini kaybeden derslerin çıkarılması, benzer içeriklerin birleştirilmesi ve programların yeniden düzenlenmesi öneriliyor.
2+1 ve 3+1 modelleri şu anda Türkiye’de tüm üniversitelerde uygulanmaya başlanmış sistemler değil. Uygulamaya geçilip geçilmeyeceği, Yükseköğretim Kurulu ve ilgili kamu kurumlarının atacağı adımlarla netleşecek. Bu nedenle öğrencilerin mevcut üniversite tercihlerini ve eğitim planlarını yürürlükteki lisans sürelerine göre yapması gerekiyor.